“Life on Three Wheels” by E.M. Palitha Edirisooriya, trans. from Sinhala by Kasun Pathirage and samodH Porawagamage

Sunday

Lent is for penance, in gratitude to salvation brought forth by Lord Jesus. Near the church on Palm Sunday, they gave me a tiny coconut leaf cross. I respect all religions, so I placed the cross above the taxi meter. The Passion, Resurrection, God’s will, love of all beings. Lent ends with Easter Mass. 

Lending money is the way to make a quick buck. When merchants climb the mountain of lucre, they spend on rituals to ease their fears. The bo tree on the communal threshing floor received no puja for years. Now, they have draped it in a saffron robe, strung prayer flags and lined it with oil lamps. Dunno if there’s a treasure buried nearby, a rumour’s going around. Such schemes to cover one’s faults, just like charity without a good heart, could anger the tree-deities. Their wrath may bring forth hurricanes that begin the end. To see suffering with wisdom’s eye cleanses life.

Oh, the stubbornness of the mind. Stops wherever it wants.¹

ඉරිදා

කිතු සමිඳුන් උදා කළ විමුක්තිය වෙනුවෙන් කෘතගුණවේදීව පසුතැවිලි වීමේ පිළිවෙත් පුරන චතාරික කාලය. ගොක් ඉරිදා පල්ලිය ගාවදී චූටි ගොක් කොළ කුරුසයක් දුන්නා. මම කවදත් ඕනෑම ආගමකට ගරු කරනවා. ත්‍රීවිල් එකේ ටැක්සි මීටරයට උඩින් කුරුසිය තැන්පත් කළා. දුක් ප්‍රාප්තිය, උත්ථානය, දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත, සියලු සත්වයන්ගේ සෙනෙහස. පාස්කු පූජාවෙන්  චතාරිකය අවසන් වෙනවා.

පොලියට මුදල් දීම පට් පට් සම්තින් ඩීල් එකක්. සල්ලි කන්ද උඩට යද්දි හිතේ බයට වතාවත් වෙනුවෙනුත් සල්ලි වියදම් කරනවා. වසර ගණනාවක් කිසිම පූජාවක් නොලබපු ගලේ ඇනිකට් එක ගාව කමතේ බෝගහට මුදලාලිලා සිවුරක් පොරවලා කොඩි වැල් ඇදලා, පහන් වැටක් තියලා වතාවත් පුරනවා. අහල පහල නිධානයක් තියෙනවද දන්නේ නෑ. එහෙම කටකතාවකුත් පැතිරෙනවා. සිදුවෙන වැරදි වසන් කරගන්නට කරන සමහර උපක්‍රමවලින් වෘක්ෂ දේවතාවෝ උදහස් වුණොත් චිත්ත ප්‍රසාදයෙන් තොර දාන පාරමිතා වගේම සුළි සුළං මවාගෙන විනාශ වීමේ ආරම්භයක් වෙන්නත් පුළුවන්. දුක, නුවණින් දැකීම දිවිය පිරිසිදු කර ගැනීමක්.

හිත හීලෑ නෑ හරිම මුරණ්ඩුයි. හිතෙන හිතෙන තැන නවතිනවා.

July 18

I returned to the Bomaluwa temple after many years. Then, the loku sadu² of this temple was Premasiri hamuduruwo. Amma told me this is the Little Kelaniya temple. A branch of Ma Oya flows by. Loku sadu has passed away now. Amma, too, is no more with us. Though the serenity of yore remains, the nurturing of faith is at a low. The shade of the bo tree, stupa, bell tower all seem separated from the abode of monks. 

It was a need of our Dhammodaya sadu that brought me here. “Too much democracy in the temples of our order. The preference of a majority rules over culture and intellect. The head monk here disrobed recently. Son, now there are too many monks who work other jobs. Every temple is the legacy of all Buddhists. We must not be clannish in protecting them…”

A sermon to soothe my mind during the journey. 

ජුලි 18

අවුරුදු ගාණකට පස්සේ බෝමළුව පන්සලට ආවා. එදා මේ පන්සලේ ලොකු සාදු ප්‍රේමසිරි හාමුදුරුවෝ. අම්මා මට කීවේ මේ තමයි පුංචි කැළණිය කියලා. පන්සල අයිනෙන් මා ඔයේ අත්තක් ගලාගෙන යනවා. මේ වෙනකොට ලොකු සාදු අපවත් වෙලා. අම්මත් අපි අතර නෑ. මතකයේ තිබුණු ශාන්ත ගතිය පන්සලේ තිබුණට භක්ති වර්ධනය නම් අවම වෙලා. බෝ සෙවණ, චෛත්‍ය, ඝංටාර කුළුණ. ආවාසයෙන් හුදකලා වෙලා වගේ.

අපේ ධම්මෝදය සාදුගේ උවමනාවකට ත්‍රීවිල් එකේ ආවේ. “අපේ නිකායේ පන්සල්වල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වැඩියි. බහුතරයක කැමැත්ත මිස සංස්කෘතිය බුද්ධිය ඉස්මතු වෙනවා අඩුයි. මෙහෙ හිටපු නායක හාමුදුරුවෝ මෑතකදී සිවුරු ඇරියා… ළමයෝ දැනට සාසනේට රස්සාවක් නැති හාමුදුරුවන්ගේ අඩුවක් තියෙනවා. හැම බෞද්ධයෙකුටම හැම පන්සලක්ම උරුමයක්. පංගුපේරු නැතුව තමුසෙලා අපි පන්සල් ආරක්ෂා කරන්න ඕනා…”

සිත නිවන  බණ පදයක් ප්‍රවාහනය අතරතුර.

Sunday

The Kankaniyan forest borders the Kuliyapitiya road after Pannala. Oh, the bliss of Mother Nature’s embrace. Gunasena Silva sir on a hire with me in the ata. 

“People who travel in A/C vehicles don’t feel this joy, they cut down trees to foot the electricity bill. They’re selling off everything now. Not just the earth, the sea, lakes, minerals, mountains and rainforests. The oil tanks in Trincomalee, Eppawala phosphate mines and the Sinharaja too. They’re blowing up the rocks to build a highway. If their grandparents knew how the grandchildren would turn out to be, abortion pills would have been in order,” Silva sir raged on and on. 

Aney, would this beauty be there for our children to see? No matter the majesty of the tree, could you not chop it down with an axe?

ඉරිදා

පන්නලට එහා කුලියාපිටිය පාරේ කංකානියං මූකලාන. සොබාදම් අම්මාගේ තුරුලේ තියෙන සනීපේ. මං එක්ක ආටා එකේ සත් ගුණවත් ගුණසේන සිල්වා සර්. 

“ඒ.සී. ඇතුළේ යන උදවියට මේ සනීපේ තේරෙන්නේ නෑ. එවුන් ගස් කපලා බිල් ගෙවනවා. මහපොළොව, මහ මුහුද, වැව්, පොකුණු, ජලාශ, ජලය, භූගත සම්පත්, ගොවිබිම් කඳුකරය වැසි වනාන්තර විතරක් යැ ත්‍රීමලේ තෙල් ටැංකි, එප්පාවල පොස්පේට් නිධිය, සිංහරාජය විකිණිල්ල දැනටමත් මුං පටන් අරන්. අධිවේගී මාර්ගයක් කියල ගල් පර්වතය ටිකක් විනාශ කරනවා. මුංගේ සීයලා ආච්චිලා මුණුපුරාල මෙහෙම කරන බව දන්නවා නම් ගබ්සා බේත් බොනවා.”

සිල්වා සර් හරිම ආවේගයකින් මේ ටික කිව්වේ. 

අනේ අපේ දරුවන්ට මේ සොබා සිරිය ඉතුරු වෙන එකක් නැද්ද? 

ගහ කොච්චර උස උනත් පොරෝ කෙටියකින් කපන්න පුළුවන් නේද රුක්මන් මහත්තයෝ.

Friday

I paid a visit to Buddika, who used to buy a certain weekend paper. A pile of Lanka newspapers under the coffee table, too. “Why read Lanka now, is Lankadeepa too long?”

“That’s not just because of your column. We like reading about Lester’s cinema history more than Sangeetha’s wedding.”

I cast a look at the other newspaper. On the front page: “Male reproductive prowess is shrinking.” How true, even procreation has become a competitive sport!

Then I dropped a couple at the Golden Haven Motel. Poh.. the scent of flowers pressing.

සිකුරාදා

බුද්ධිකලාගේ ගෙදර ඉතිහාසයේ ඉඳලා එක්තරා ඉරිදා පත්තරයක් ගන්නවා. මං එහේ ගියා. ලංකා පත්තර ගොඩකුත් ටීපෝ එක යට. “මොකද දැන් නම කොට කරපු ලංකා පත්තරෙද ගන්නේ?”

“ඒ ඔයා ලියන  හින්දම නෙමේ. සංගිතාගේ වෙඩින් එකට වඩා ලෙස්ටර්ගෙ හිස්ටරිය අපට වැදගත්නේ ඒකයි.”

නිකමට එතන තිබුණ අනික් පත්තරෙත් බැලුවා. මුල් පිටුවෙම “පිරිමින්ගේ ප්‍රජනක ශක්තිය බැහැලා….” හැබෑ නේන්නම් දැන් ප්‍රජනනයත් දිනන්න ට්‍රයි කරන ක්‍රීඩාවක්නේ…..

කපල් එකක් ගෝල්ඩන් හැවන් එකට බස්සලා ආවා.

පොහ්…. තැලෙන මල්වල සුවඳ.

1. Lines from the Sinhala song “හිත හීලෑ නෑ.” Lyrics by Sunil Ariyaratne, composition by Rohana Weerasinghe, sung by Bandula Wijeweera. ↩︎
2.  In Sinhala, Loku translates to big. Sadu translates to monk. Hence the term used for the head monk of a temple. ↩︎